درآب هاي چين حدود 134 گونه خيار دريايي وجود دارد كه از بين آن ها حدود 28 گونه خوراكي بوده و يا داراي استفاده هاي دارويي هستند. بيش تر اين گونه ها در مناطق گرمسيري و نيمه گرمسيري پراكنده هستند و تعدادي نيز نظير آپواستيكوپوس ژاپونيكوس (Apostichopus japonicus) كه گونه ي با ارزشي است در آب هاي معتدل ديده مي شود .
خيار دريايي در چين به عنوان غذا و دارو مصرف مي شود . چيني ها خيا ر دريايي را با با ارزش تر از خيار معمولي مي دانند .بر اساس طب سنتي چين ، از خيار دريايي مي توان براي تصفيه ي خون ، درمان بيماري هاي كليوي و نيز بيماري هاي پوستي استفاده كرد. در دهه ي 1980 با افزايش تقاضا براي خيار دريايي طرح هاي تحقيقاتي زيادي براي تكثير و پرورش خيار دريايي به اجرا درآمده است. در اوايل دهه ي 1950 تلاش هايي براي تكثير خيار دريايي شد ولي فقط در دهه ي 1980 اين تلاش ها به ثمر رسيد .فنون پيشرفته ي تكثير و پرورش خيار دريايي گونه ي آپواستيكوپوس ژاپونيكوس شامل مراحل توليد لارو ، پرورش در محيط هاي مختلف و مولد سازي است.
در سال 2002 توليد خيار دريايي به 6.335 تن (وزن خشك ) رسيد كه 5.865 تن آن پرورشي و 470 تن آن دريايي بود .اين مقدار توليد نمي تواند پاسخ گوي تقاضاي در حال افزايش بازار چين باشد از اين رو چين ساليانه مقادير زيادي خيار دريايي خشك شده از كشورهاي ديگر وارد مي‌كند.
توليد خيار دريايي
پرورش خيار دريايي در شمال چين فعاليتي پر سود بوده و اين مهم به سرعت به بخش هاي جنوبي اين كشور گسترش يافت.سطح كل پرورش خيار دريايي حدود 51.000 هكتار و توليد نهايي 6.750 تن ( وزن خشك ) معادل 135000 تا 202500 تن وزن تازه ( مرطوب ) است. بزرگترين توليد كننده ي خيار دريايي پرورشي استان ليااولينگ است. استان پاندونگ در مقام دوم قرار دارد . در سال 2003 كل سطح پرورش در استان شاندونگ به 17.000 هكتار و توليد نهايي به 2250 تن رسيد . اين مقدار توليد معادل حدود 45.000 تا 67.500 تن خيار دريايي تازه است. راندمان توليد خيار دريايي خشك 30-20 :1 است كه اين مقدار بستگي به مقدار نمك و روش فرآورش دارد.
در چين فقط گونه ي آپواستيكوپوس ژاپونيكوس پرورش داده مي شود .ولي گونه هاي دريايي شامل : Thelenota ananas , Holothuria nobilis , Holothuria seabra , Actinopyga mauritiana , Bohadschia argus, Stichopus hermanni, Stichopus chlonotus در استان هاي هانيان و گوانگ دونگ ، Apostichopus japonicus در استان هاي ليااونينگ و شاندونگ ، Acaudina leucoprocta , Mensamaria intercedens و ساير گونه ها در استان هاي ژي جيانگ و فوجيان صيد مي شود.
آمار واقعي توليد خيار دريايي پرورشي كمي بيش از آمارهاي رسمي است زيرا برخي ازپرورش دهندگان توليد خود را به طور مستقيم و تازه و زنده به رستوران ها و مصرف كنندگان ارايه مي كنند. در استان هاي شاندونگ و ليااونينگ خوردن خيار دريايي خام با سركه و يا به شكل بخار پز شده محبوبيت زيادي دارد . آمارهاي رسمي حاكي ازرشد تقاضا براي خيار دريايي و فرآورده هاي آن است. در سال هاي اخير توليد خيار دريايي پرورشي از صيد خيار دريايي وحشي پيشي گرفته است .

 

 بازاريابي و تجارت خيار دريايي در چين
خيار دريايي يا Sea cucumber كه در زبان چيني beche-der-mer گفته مي شود يكي از محبوب ترين غذاهاي دريايي در بين چيني ها است . شرق دور اصلي ترين بازار خيار دريايي در جهان است .چين به تنهايي بزرگ ترين نوليد كننده ، مصرف كتتده و وارد كننده ي خيار دريايي در جهان است . تايوان ، كره ي جنوبي ، سنگاپور و مالزي ديگر بازار هاي اين محصول هستند.
مصرف ساليانه ي خيار دريايي در چين 12.000-10.000 تن ( وزن خشك ) است . تقريبن نيمي از اين مقدار توسط توليدكنندگان داخلي تامين مي شود و مابقي از خارج وارد مي شود . هنگ گنگ اصلي ترين محل واردات خيار دريايي چين است. در سال هاي اخير آمريكا ، استراليا ، فيجي ، اندونزي ، گينه نو پاپوآ ، فيليپين ، سنگاپور ، جزاير سليمان ، سري لانكا ، تايلند ، ماداگاسكار و ژاپن به چين خيار دريايي خشك شده صادر كرده اند.
همان طور كه پيش تر گفنه شد خيار دريايي در چين از زمان هاي قديم غذايي مقوي به شمار مي رود . ساكنان استان هاي ليااونينگ و شاندونگ خيار دريايي را غذايي لذيذ محسوب مي كنند . محصولات تازه ، خشك شده و فرآوري شده ي خيار دريايي در اين استان قيمت بالايي دارد . در كشورهاي غربي ضرب المثلي است كه مي گويد سيب بخوريد تا به پزشك مراجعه نكنيد (An apple a day keeps the doctor away) .در چين نيزضرب المثل مشابهي وجود دارد كه مي گويد :
خيار دريايي بخوريد تا به پزشك مراجعه نكنيد (A sea cucumber a day keeps the doctor away) از اين رو مي توان تصور كرد كه بازار خيار دريايي در آينده بازار بزرگي خواهد بود . قيمت خرده فروشي خيار دريايي از دهه ي 1980 افزايش چشمگيري داشته است .در دهه ي 1960 قيمت خرده فروشي يك كيلوگرم خيار دريايي گونه ي آپواستيكوپوس ژاپونيكوس 18 RMP بود . در دهه ي 1980 اين قيمت به 500 RMP در هر كيلوگرم رسيد و دهه ي 1990 به 1.000-600 RMP در هر كيلوگرم افزايش يافت. در حال حاضر اين قيمت به 3.000 RMP ( حدود 400 دلار آمريكا ) در هر كيلو گرم افزايش يافته است.
افزايش قيمت ها ودر نتيجه سود بردن پرورش دهندگان و سرمايه گذاران موجب توسعه ي صنعت پرورش خيار دريايي در چين شده است . اگر چه توليد خيار دريايي پرورشي از مرز 6.000 تن ( وزن خشك ) گذشته است ولي مصرف داخلي بيش از توليدات است و واردات از كشورهاي ديگر بايد ادامه يابد . از دهه ي 1980 وضعيت اقتصادي چين وارد دوره ي جديدي شد. رشد اقتصادي چين موجب افزايش مصرف خيار دريايي در رستوران ها و منازل شده است . مصرف غذاهاي دريايي به خصوص غذاهاي دريايي لوكس نظير اسكالوپ ، ميگو ، خرچنگ ، باله ي كوسه و نيز خيار دريايي رشد سريعي داشته است .
ارزش دارويي خيار دريايي در چين شناخته شده و حايز اهميت است . از دهه ي 1990 محصولات توليدي از خيار دريايي با عنوان غذاي سلامتي را مي توان در داروخانه ها ، فروشگاه هاي زنجيره يي و نيز مغازه هاي خرده فروشي يافت . پيش بيني مي شود تقاضا براي چنين محصولاتي افزليش يابد.
پيش بيني مي شود كه صيد جهاني خيار دريايي ( وحشي) به دليل افزليش توليدات پرورشي در چين ، كاهش يابد . در سال 2003 توليدات حاصل از پرورش خيار دريايي در ساحل و در دريا به 6.750 تن معادل 135.000 تا 202.500 تن وزن تازه رسيد . اين مقدار تقريبن مساوي برداشت جهاني خيار دريايي از درياها است . به همين دليل بود كه شركت كنندگان چيني در كنفرانس CITES مدعي شدند كه پرورش خيار دريايي نقريبن جايگزين صيد خيار دريايي از دريا شده است .

منبع:http://www.shilat.com/